Η πίστη αποτελεί ένα από τα βαθύτερα και πιο σύνθετα φαινόμενα της ανθρώπινης ύπαρξης, καθώς βρίσκεται στο μεταίχμιο φιλοσοφίας και θεολογίας.
Φιλοσοφικά, η πίστη δεν είναι απλώς αποδοχή δογμάτων χωρίς απόδειξη· είναι μια υπαρξιακή στάση απέναντι στο άγνωστο. Από τον Πλάτωνα έως τον Καντ, η πίστη συνδέεται με τα όρια του ανθρώπινου λόγου: εκεί όπου η λογική αδυνατεί να δώσει απαντήσεις, η πίστη λειτουργεί ως άνοιγμα προς το υπερβατικό και το νοηματικό.
Θεολογικά, η πίστη δεν νοείται μόνο ως διανοητική συγκατάθεση, αλλά ως σχέση. Στη χριστιανική παράδοση, η πίστη είναι εμπιστοσύνη στον Θεό, μια ελεύθερη ανταπόκριση του ανθρώπου στο κάλεσμα της θείας αγάπης. Δεν καταργεί τη λογική, αλλά τη μεταμορφώνει, δίνοντάς της νέο ορίζοντα. Όπως τονίζουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, η πίστη είναι «όρασις του αοράτου», μια εμπειρία που βιώνεται και δεν εξαντλείται σε λέξεις.
Η πίστη δεν αντιτίθεται στην αμφιβολία· συχνά γεννιέται μέσα από αυτήν. Είναι μια δυναμική πορεία αναζήτησης νοήματος, ελπίδας και αλήθειας, που καλεί τον άνθρωπο να υπερβεί τον εαυτό του και να συναντήσει το Άλλο, είτε αυτό νοηθεί ως Θεός είτε ως το βαθύτερο νόημα της ύπαρξης.
Θα υπενθυμίζω ξανά το «καθ’ ομοίωσιν» και το τελικό προορισμό του ανθρώπου, που είναι η ταύτιση με τον Θεό. Και θα υποστηρίξω ότι η πίστη, τουλάχιστον για εμάς τους Ορθοδόξους, είναι η μόνη Αλήθεια, είναι το Φως, είναι η Οδός προς το Θείο. Και σε αυτή την Οδό, δεν μπορεί να υπάρξουν παρεκκλίσεις. Η πίστη μας είναι δογματική. Και …ή από-δέχεσαι κάποια πράγματα ή όχι. Ή πιστεύεις ή δεν πιστεύεις.
Δεν υπάρχει μέση οδός. Και όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται αυτό, όσο απόλυτο. Μερικές φορές χρειάζεται η υπερβολή· πρέπει να είσαι απόλυτος. Φανταστείτε τον Χριστό μπροστά στον Καϊάφα, όταν εκείνος τον ρώτησε αν είναι ο Μεσσίας, ο Υιός του Θεού, να μην του απαντούσε με τον τρόπο που το έκανε, αλλά να έδινε μια απάντηση του τύπου … «μπορεί και ναι μπορεί και όχι», «είμαι και δεν είμαι» και «κάτσε να το συζητήσουμε». Τι θα ήταν σήμερα ο Χριστός; Σιγουρά όχι Θεός!
Και χρησιμοποιώ με απόλυτο τρόπο αυτό το υπερβολικό παράδειγμα ακριβώς για να δείξω ότι σε κάποια πράγματα και σίγουρα σε θέματα πίστης δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο για μισόλογα και υπεκφυγές. Δεν υπάρχει ζυγαριά. Υπάρχει μόνο η μια και μοναδική αλήθεια, την οποία ή δέχεσαι και υπερασπίζεται με κάθε κόστος ή όχι.
Εάν, τώρα, είσαι από αυτούς που δεν πιστεύουν, …κανένα πρόβλημα! Δικαίωμά σου είναι και σεβαστή επιλογή σου. Είσαι ελεύθερος να αποφασίσεις αν θα πιστέψεις στο Θεό ή όχι. Είσαι ελεύθερος να αποφασίσεις σε ποιον Θεό θα πιστέψεις. Ακόμη και να φτιάξεις δικό σου Θεό. Αν, όμως, λες ότι πιστεύεις «εις έναν Θεό πατέρα Παντοκράτορα», τότε θα πρέπει να αναλογιστείς αν πραγματικά πιστεύεις.
Όχι μέσα από ένα πρίσμα με αμέτρητα «δήθεν», όπως αυτά που προσπαθούν με χίλιους δυο τρόπους να μας επιβάλουν, αλλά μέσα από μια βαθιά ενδοσκόπηση, βάζοντας το «απόλυτο» και την «υπερβολή» ως μέτρο και κριτήριο αξιολόγησης.
Θα δώσω ένα παράδειγμα: Στα μέσα Μαρτίου του 2020, αν θυμάμαι καλά, η ελληνική κυβέρνηση, με Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας/Θρησκευμάτων, ανέστειλε την τέλεση θρησκευτικών λειτουργιών και λειτουργιών σε όλους τους Ιερούς Ναούς και χώρους λατρείας στο πλαίσιο των γενικών μέτρων περιορισμού των συναθροίσεων. Ήταν, νομίζω, η πρώτη φορά που έκλεισαν οι εκκλησίες, κάτι που δεν είχε γίνει ούτε επί τουρκοκρατίας. Σε αυτή την απόφαση που ευθέως παραπέμπει σε λογικές Διοκλητιανού, η αντίσταση ημών των Χριστιανών υπήρξε ανύπαρκτη. Και το χειρότερο: Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος συνεδρίασε και πήρε τα δικά της μέτρα για περιορισμό των λειτουργιών (π.χ. αναστολή καθημερινών λειτουργιών, κατ’ ιδίαν προσευχή, περιορισμό μυστηρίων), σε συνεννόηση με τις αρχές, λόγω ανησυχίας για διασπορά εντός των ναών. Αρχικά η Σύνοδος είχε διαφορετική στάση για ορισμένα ζητήματα (π.χ. περί της Θείας Κοινωνίας), αλλά τελικά ευθυγραμμίστηκε με την κρατική απόφαση για περιορισμό των λειτουργιών.
Κι αν κάποιος τολμούσε να πει «μα, η Θεία Κοινωνία μεταδίδει τη χάρη του Θεού, όχι κορωνοϊό», θα ήταν τουλάχιστον «ψεκασμένος».
Όπως χαρακτηρίστηκαν και οι δυο μόνο γενναίοι Δεσπότες, που λοιδορήθηκαν άθλια, συκοφαντήθηκαν άγρια και Συνοδικά κλήθηκαν ως κατηγορούμενοι να απολογηθούν.
Που ήταν η πίστη μας, λοιπόν;
Ένας ολόκληρος λαός, μια κοινωνία υπάκουσε και υπέκυψε. Έτσι απλά. Σαν τα υπάκουα κουτάβια στις πύλες της κολάσεως. Φοβηθήκαμε έναν ιό, αλλά όχι τον ίδιο τον Θεό; Πέσαμε θύματα της προπαγάνδας και πιστέψαμε τους τηλε-ειδικούς και κάποιους από τους επιστήμονες, αλλά όχι το Ευαγγέλιο;
Δεν έχει σημασία. Ερμηνείες μπορεί να δοθούν πολλές και δικαιολογίες να υπάρξουν αμέτρητες. Σημασία έχει ότι αποδειχθήκαμε ολιγόπιστοι.
Μιλάω πάντα για όλους εμάς που υποτίθεται ότι …πιστεύουμε! Οι υπόλοιποι, υπήρξαν τουλάχιστον συνεπείς με τους εαυτούς τους…
Και είναι εντυπωσιακό το πως μπορεί μια κοινωνία να αντιδράσει, ακόμη και με πολύ έντονο τρόπο, σε μια απόφαση που πλήττει, για παράδειγμα, κάποιο εργασιακό της δικαίωμα ή που οικονομικά την υποβιβάζει, αλλά έδειξε να συμφωνεί και σίγουρα να συμμορφώνεται όταν έπληξαν την ίδια την ουσία της πίστης της, στερώντας της και αυτό ακόμη το δικαίωμα να μετέχει στη Θεία Κοινωνία.
Υπενθυμίζω ότι, στην αρχή τουλάχιστον, υπήρχαν περιπολικά έξω από τους Ιερούς Ναούς, …μην τυχών πάει κανένας εγκληματίας να ανάψει κεράκι και να προσευχηθεί!
Και όλα αυτά τα δεχθήκαμε. Για το καλό μας, βεβαίως – βεβαίως. Και για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Δεν θα μπω σε θεωρίες, ούτε στην ουσία της υπόθεσης του κορωνοϊού και των εμβολίων. Δεν είναι αυτό το θέμα μου. Σχολιάζω μόνο το πόσο ολιγόπιστοι είμαστε, το πόσο εύκολα προδίδουμε το Χριστό, όποια και όσα κι αν είναι τα «αργύρια».
Δεν ξέρω ποια στάση είχες εκείνη την περίοδο. Δεν ξέρω αν και πως αντέδρασες σε όλα αυτά. Και δεν αμφιβάλω ότι μπορεί πράγματι να το έκανες. Μεμονωμένα…. Ως κοινωνία, πάντως, φερθήκαμε φριχτά. Και αυτό είναι δικό μας, μεγάλο πρόβλημα. Δεν έχει σημασία τι αποφάσισαν κάποιοι, αλλά τι εμείς κάναμε ή δεν κάναμε…
