Για να σταθεί ο άνθρωπος όρθιος, με πίστη, αυτογνωσία και καθαρή καρδιά.
Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που ο άνθρωπος δεν χρειάζεται περισσότερες απαντήσεις. Δεν χρειάζεται καν άλλα ερωτήματα. Χρειάζεται μόνο σιωπή. Όχι τη σιωπή της παραίτησης, αλλά τη σιωπή εκείνη που τον βοηθά να ακούσει βαθύτερα τον εαυτό του, να ξεχωρίσει τι τον πληγώνει, τι τον κρατά πίσω, τι τον απομακρύνει από την αλήθεια του. Γιατί η ζωή εν μέρη μόνο διαμορφώνεται από τις συνθήκες γύρω μας και σίγουρα αλλάζει, όταν αλλάζει ο τρόπος που στεκόμαστε απέναντί τους.
Ο άνθρωπος κουράζεται από τα βάρη που σηκώνει, αλλά και από εκείνα που αρνείται να αφήσει. Κυρίως από αυτά. Κουράζεται από ανθρώπους που δεν τον αγαπούν καθαρά, από σχέσεις που τον μικραίνουν, από περιβάλλοντα που τον αρρωσταίνουν, από την ανάγκη να αποδείξει την αξία του σε όσους δεν θέλουν ή δεν μπορούν να τη δουν. Και τότε, η πιο γενναία πράξη δεν είναι να επιμείνει να αποδείξει οτιδήποτε σε κάποιον που ούτως ή άλλως δεν πρόκειται να καταλάβει. Είναι να απομακρυνθεί.
Το να φύγεις από κάτι που σε πληγώνει δεν είναι φυγή, δεν είναι άρνηση, δεν είναι αδυναμία. Είναι βαθιά σοφία. Τίποτε το εγωιστικό δεν υπάρχει στο να προστατεύεις την ψυχή σου. Δεν είναι σκληρότητα να λες «ως εδώ». Μερικές φορές, η αγάπη προς τον εαυτό σου αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η ανάγκη σου να γίνεις αποδεκτός από όλους. Ο Χριστός μάς δίδαξε την αγάπη, αλλά όχι την αυτοκαταστροφή. Μάς κάλεσε να συγχωρούμε, όχι να επιτρέπουμε διαρκώς να μας συντρίβουν. Καμία ταπείνωση δεν υπάρχει σ’ αυτό. Η συγχώρεση είναι πράξη ελευθερίας. Και η ελευθερία ποτέ δεν υπήρξε ούτε δρόμος ούτε δικαίωμα επιστροφής σε ό,τι μας σκοτεινιάζει.
Ένας άνθρωπος που σε αγαπά πραγματικά δεν θα σε κάνει να αμφιβάλλεις διαρκώς για την αξία σου. Δεν θα τρέφεται από την ανασφάλειά σου. Δεν θα σε αφήνει να ζητιανεύεις προσοχή, τρυφερότητα, σεβασμό. Η αληθινή αγάπη δεν σε μικραίνει. Σε αναπαύει. Δεν σε κάνει να φοβάσαι. Σε γαληνεύει. Δεν σε χρησιμοποιεί. Σε τιμά. Όπου υπάρχει αγάπη, υπάρχει αλήθεια. Και όπου υπάρχει αλήθεια, υπάρχει χώρος για να ανθίσει ο άνθρωπος.
Γι’ αυτό χρειάζεται να προσέχουμε τους ανθρώπους που γεμίζουν τη ζωή μας. Όχι, όλοι όσοι γελούν μαζί μας δεν είναι απαραίτητα φίλοι μας. Όχι, όλοι όσοι στέκονται δίπλα μας δεν θέλουν απαραίτητα το καλό μας. Κάποιοι ενδιαφέρονται περισσότερο για τον εαυτό τους παρά για εμάς. Κάποιοι μας πλησιάζουν όσο τους εξυπηρετούμε και απομακρύνονται όταν πάψουμε να τους είμαστε χρήσιμοι. Αυτό δεν πρέπει να μας κάνει καχύποπτους απέναντι σε όλους, αλλά σοφότερους. Να αγαπάμε, αλλά να ξέρουμε να διακρίνουμε. Να δίνουμε, αλλά να μη χανόμαστε. Να εμπιστευόμαστε, αλλά να μην παραδίδουμε την ψυχή μας χωρίς μέτρο.
Η ωριμότητα αρχίζει όταν παύουμε να απαιτούμε από τους ανθρώπους να είναι κάτι που δεν είναι. Όταν αποδεχόμαστε ότι κάποιοι δεν μπορούν να μας δώσουν ειλικρίνεια, επειδή δεν είναι ειλικρινείς ούτε με τον εαυτό τους. Όταν καταλαβαίνουμε πως όσοι κουτσομπολεύουν τους άλλους μπροστά μας, πιθανότατα θα κουτσομπολέψουν κι εμάς πίσω μας. Ο λόγος του ανθρώπου φανερώνει την ποιότητα της καρδιάς του. Και η καρδιά που έχει μάθει να πληγώνει με λόγια, δύσκολα θα γίνει ασφαλές καταφύγιο για την ψυχή μας.
Μη φοβάσαι τη μοναξιά. Πολλοί άνθρωποι μένουν σε λάθος σχέσεις, σε λάθος παρέες, σε λάθος περιβάλλοντα, επειδή φοβούνται να μείνουν μόνοι. Όμως η μοναξιά δεν είναι πάντα τιμωρία. Μπορεί να είναι στάδιο θεραπείας. Μπορεί να είναι ο χώρος όπου ξαναβρίσκεις τη φωνή σου, εκεί όπου μαθαίνεις να ακούς τον Θεό όχι μέσα στον θόρυβο των άλλων, αλλά μέσα στη λεπτή αύρα της ψυχής σου. Όταν μάθεις να στέκεσαι μόνος χωρίς να καταρρέεις, τότε παύεις να κυνηγάς λάθος ανθρώπους. Δεν προσκολλάσαι σε όποιον σου δώσει λίγη προσοχή. Δεν μπερδεύεις τη συντροφιά με τη σωτηρία.
Η ζωή δεν είναι αγώνας επίδειξης. Δεν ήρθαμε στον κόσμο για να αποδείξουμε την αξία μας σε όσους δεν έχουν μάτια να τη δουν. Ήρθαμε για να γίνουμε αυτό που ο Θεός έβαλε μέσα μας ως δυνατότητα. Η αξία σου δεν εξαρτάται από το χειροκρότημα, από τα σχόλια, από τα βλέμματα, από την αποδοχή των άλλων. Η αξία σου υπάρχει πριν από όλα αυτά. Είναι δοσμένη από τον Θεό. Δεν χρειάζεται να την επινοήσεις. Χρειάζεται να τη θυμηθείς.
Και εδώ βρίσκεται μια μεγάλη παγίδα της εποχής μας: η σύγκριση. Συγκρίνουμε τη ζωή μας με τη ζωή των άλλων, την πορεία μας με την πορεία των άλλων, τις ήττες μας με τις βιτρίνες τους. Όμως κανείς δεν δείχνει ολόκληρη την αλήθεια του. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι βιτρίνες, όχι καθρέφτες. Δείχνουν στιγμές, όχι βάθος. Δείχνουν επιτυχίες, όχι δάκρυα. Δείχνουν φως, αλλά κρύβουν σκιές. Αν κρίνεις τη ζωή σου από την εικόνα που προβάλλουν οι άλλοι, θα αδικήσεις τον εαυτό σου.
Η αποτυχία, επίσης, δεν είναι το τέλος. Είναι πολλές φορές ο δρόμος προς την επιτυχία. Και πάντα προς την ταπείνωση. Ο άνθρωπος που δεν αποτυγχάνει ποτέ, συνήθως δεν τόλμησε ποτέ αρκετά. Η αποτυχία σε διδάσκει ταπεινότητα, επιμονή, διάκριση. Σε μαθαίνει να ξανασηκώνεσαι. Σε αναγκάζει να δεις τι χρειάζεται αλλαγή. Πίστη δεν σημαίνει ότι δεν θα πέσεις. Σημαίνει ότι δεν θα πιστέψεις πως η πτώση είναι η ταυτότητά σου. Σημαίνει ότι, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν χαμένα, μέσα σου υπάρχει ο Θεός που εργάζεται μυστικά, που μετατρέπει τις πληγές σε μαθήματα και τα αδιέξοδα σε νέους δρόμους.
Μην περιμένεις τους τέλειους ανέμους για να ξεκινήσεις. Τα καράβια που περιμένουν πάντα τις ιδανικές συνθήκες δεν ταξιδεύουν ποτέ. Η ζωή δεν θα γίνει ποτέ απολύτως έτοιμη. Πάντα κάτι θα λείπει. Πάντα θα υπάρχει ένας φόβος, μια εκκρεμότητα, μια αβεβαιότητα. Η πρόοδος δεν ανήκει σε όσους δεν φοβούνται, αλλά σε όσους προχωρούν παρά τον φόβο τους. Πάρε την ευθύνη της ζωής σου. Κάνε το πρώτο βήμα, έστω και μικρό. Ο Θεός συχνά ανοίγει δρόμο σε εκείνον που ξεκινά, όχι σε εκείνον που κάθεται περιμένοντας τέλεια βεβαιότητα.
Μάθε επίσης τη δύναμη του «όχι». Το «όχι» είναι πλήρης πρόταση. Δεν χρειάζεται εξηγήσεις, απολογίες ή δικαιολογίες. Όταν λες «όχι» σε αυτό που σε εξαντλεί, λες «ναι» σε αυτό που σε σώζει. Όταν αρνείσαι μια σχέση που σε πληγώνει, υπερασπίζεσαι την ειρήνη σου. Όταν βάζεις όρια, δεν γίνεσαι λιγότερο καλός άνθρωπος. Γίνεσαι πιο αληθινός. Η καλοσύνη χωρίς όρια συχνά γίνεται αυτοθυσία χωρίς νόημα. Και η αγάπη χωρίς αλήθεια μπορεί να μετατραπεί σε φυλακή.
Μη δανείζεις την ψυχή σου σε όλους. Μη μοιράζεις την ενέργειά σου αλόγιστα. Στην οικογένεια, στους φίλους, στους ανθρώπους που αγαπάς, να δίνεις με καρδιά, όχι με λογιστική. Αλλά να θυμάσαι: άλλο η γενναιοδωρία και άλλο η εκμετάλλευση. Άλλο η αγάπη και άλλο η συνήθεια να σε θεωρούν δεδομένο. Δώσε εκεί όπου υπάρχει ανάγκη, αλλά μη χάνεις τον εαυτό σου εκεί όπου υπάρχει απληστία.
Και πάνω απ’ όλα, μη λες ποτέ «τα ξέρω όλα». Όταν νομίζεις ότι ξέρεις τα πάντα, σταματάς να μαθαίνεις. Η ωριμότητα είναι να παραδέχεσαι ότι δεν ξέρεις τίποτα ολοκληρωτικά και ότι μπορείς να μάθεις από όλους: από τον σοφό και από τον απλό, από τον φίλο και από τον αντίπαλο, από την επιτυχία και από την ήττα, από τη χαρά και από τον πόνο. Ο ταπεινός άνθρωπος δεν μικραίνει. Αντιθέτως, μεγαλώνει, γιατί αφήνει χώρο μέσα του για φως.
Ο Θεός δεν είναι πάντα εκεί όπως Τον ζητάμε, αλλά είναι πάντα εκεί όταν Τον χρειαζόμαστε. Μερικές φορές δεν μας δίνει αυτό που ζητάμε, γιατί θέλει να μας οδηγήσει σε αυτό που πραγματικά έχουμε ανάγκη. Δεν απαντά πάντα με τον τρόπο που περιμένουμε, αλλά απαντά. Άλλοτε με μια καθυστέρηση, άλλοτε με μια απώλεια, άλλοτε με μια συνάντηση, άλλοτε με μια εσωτερική ειρήνη που δεν εξηγείται λογικά. Η πίστη είναι εμπιστοσύνη. Είναι να λες: «Δεν καταλαβαίνω ακόμη, αλλά δεν είμαι μόνος. Έχει ο Θεός».
Η ζωή, τελικά, δεν ζητά από εμάς να γίνουμε αλάνθαστοι. Ζητά να γίνουμε αληθινοί. Να αγαπάμε χωρίς να χανόμαστε. Να συγχωρούμε χωρίς να επιστρέφουμε στο σκοτάδι. Να προχωρούμε χωρίς να περιμένουμε τέλειες συνθήκες. Να αποδεχόμαστε τη μοναξιά ως δάσκαλο και όχι ως εχθρό. Να θυμόμαστε ότι η υγεία είναι πολυτέλεια, ότι η ειρήνη είναι θησαυρός, ότι η ψυχή μας αξίζει σεβασμό. Πρώτα από εμάς τους ίδιους κι έπειτα από όλους τους άλλους.
Και κάθε πρωί να ξεκινάμε με μια απλή απόφαση: να μη σπαταλήσουμε τη ζωή μας κυνηγώντας ανθρώπους που δεν μας βλέπουν, αποδείξεις που δεν χρειάζονται, φόβους που δεν μας ανήκουν. Να βαδίσουμε με καθαρότητα, με πίστη, με αξιοπρέπεια. Γιατί ο άνθρωπος που βρίσκει τον Θεό μέσα του, βρίσκει και το θάρρος να ζήσει. Και ο άνθρωπος που μαθαίνει να σέβεται την ψυχή του, αρχίζει επιτέλους να περπατά όχι όπως τον σπρώχνει ο κόσμος, αλλά όπως τον καλεί η αλήθεια.
Ας κρατήσουμε, λοιπόν, ως πυξίδα τον λόγο του Χριστού: «Ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ». Όταν η ψυχή στραφεί στο φως, βρίσκει δύναμη, ειρήνη, διάκριση και τον δρόμο της αληθινής ζωής.
